وزارت جهاد کشاورزی مجله خبری کشاورزی

بحران آب و اهمیت تولیدات کشاورزی به لحاظ تامین امنیت غذایی باعثشد مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب به این مساله ورود سایت agriculture-na کند. چوبی که میز و صندلی شما از آن ساخته شده، از بقایای درخت است و یک ماده آلی محسوب میشود، این خاک قرار است خود مواد آلیاش را در اختیار درختان و گیاهان و انسانها قرار دهد و چرخهی مواد آلی را شکل دهد. وقتی محمولەای وارد یک کشور میشود، قبل از ترخیص، بر اساس شاخصهای آن کشور مورد بررسی قرار میگیرد تا از سالم بودن آن مطمئن شوند. ذرت برای بقولات به عنوان قیم استفاده میشود و بقولات ازت فراهم میکنند که این ازت حاصل تثبیت نیتروژن توسط باکتری ریزوبیوم است که این باکتری در ریشه بقولات و دیگر لگومها زندگی میکند و کدوها پوشش زمین را فراهم میکنند تا رشد علفهای هرز را متوقف کنند و از تبخیر آب با ایجاد سایه بر روی خاک جلوگیری کنند.

پس این طور نیست که صرفا با بخشنامه به کشاورز خوزستانی بگوییم شلتوک نکار! وی افزود: افزایش قیمت در محصولاتی مانند شیر باعث کاهش تقاضای بازار و بروز بیماری بیشتر در بین مردم میشود و در همه جای دنیا سعی در بالا نرفتن قیمت شیر و ارائه رایگان آن در مدارس دارند تا به سلامت جامعه لطمه وارد نشود اما این عدم افزایش قیمت وظیفه کشاورز و دامدار نیست و این محصول توسط دولتها یارانه دریافت میکند. زراعت مدرن، اصلاح نباتات، سموم، دفع آفات و کود و پیشرفتهای تکنولوژیک به شدت باعث افزایش بازده محصول میشوند ولی باید در نظر داشت که این محاسن در کنار عیوبی چون آسیب گسترده زیستمحیطی و اثرات منفی سلامت انسان حاصل میشوند. ممکن است در این زمین بشود کنجد کاشت اما آیا کشاورز ما کاشت کنجد را بلد است؟ پس فاصله ما با دنیا بسیار زیاد است که اینجا هم ضعف دانش وجود دارد، هم ضعف مکانیزاسیون، هم بذر نامناسب، هم عدم مدیریت درست مزرعه. قاسمی اضافه کرد: «کشت قراردادی در کشور ما برای بسیاری از محصولات امکانپذیر نیست، چرا که ما گرفتار بحث خردهمالکی هستیم و زمانی که خردهمالکی وجود دارد، سلفخری و دلالی رونق میگیرد و امکان توسعه طرحهایی چون کشت قراردادی بهشدت کاهش مییابد.

به همین دلیل است که وزارت جهاد کشاورزی و تشکلهای صنفی بخش کشاورزی به دنبال توسعه کشاورزی قراردادی هستند تا زمینه اجرای الگوی کشت را فراهم کنند. به بیان دیگر، این رهیافت به دنبال حداکثر نمودن بهره­وری از ظرفیت­های بخش کشاورزی (اعم از طبیعی و انسانی) و حداقل نمودن پیامدهای مخرب زیست محیطی است. وزیر جهاد کشاورزی تصریح کرد: با وضعیت تورمی کشور، خرید زیر قیمت محصولات از کشاورزان باعث فقر در این قشر شده و باید نوع نگاه به حوزه قیمت گذاری و پرداخت یارانه را تغییر دهیم، کشاورز تولیدکننده است و با کارخانجات فولاد، فرش و پتروشیمی تفاوتی ندارد و بخش کشاورزی به عنوان بنگاه تولیدی، قیمت تمام شده و درصد سود دارد؛ بنابراین دولت باید تأمین کننده یارانه به مردم باشد و این یارانه نباید از جیب کشاورز به مردم داده شود. اصلیترین سود یک گلخانه زعفران این است که شما بتوانید با انجام صحیح مدیریت کودی وزن پیازهای خودتان را به بیش از ۳۰ گرم برسانید و این موضوع منجر به افزایش تعداد گل و در نهایت بازدهی کشت شما میشود. کشت آن نسبتاً آسان است و در فروش محلی برای مصرف کنندگان سود بیشتری دارد.

بادبردگی ذرات سم یکی از عوامل پراکنش آن در محیط است که به آلودگی آب و خاک و حتی هوایی که تنفس میکنیم، میانجامد. در استان ایلام به مدد بهرهمندی از شرایط آب و هوایی مناسب، موقعیت جغرافیایی ویژه، حاصلخیزی اراضی و زمینهای مسطح مناسب کشت و زرع، زمینه برای توسعه گلخانهها فراهم و در سالهای اخیر روند توسعه گلخانهها به طور جدی پیگیری و اجرایی شده است. اما واقعیت این است که پس از ۵ دهه، تحت تأثیر تحولات درونی و بینالمللی، ساختار جغرافیایی کشور متحول و فضاهای نوینی برای تولید کشاورزی ایجاد شده است. چون واقعیت این است که نمی توان به صاحب زمین گفت گندم بکار و مثلا هندوانه نکار. یقینا اراده برای اولویت بخشیدن به کاشت محصولات استراتژیک وجود دارد اما این اراده عملیاتی نمی شود چون در این زمینه آنچنان هوشمندانه فکر نشده تا مزیت کاشت محصولات غیر اساسی و غیر استراتژیک کاهش یابد چون چه بپذریریم چه نپذیریم محصولاتی مانند هندوانه ارزآور است و برای فروش هم با مشکل جدی مواجه نیست. یکی دیگر از موانع صادرات محصولات کشاورزی این است، که صادر کننده با توجه به بازاریابی های انجام شده، از تولید کننده کالا را خریداری می کند، اما هنگام فروش کالا تازه مشکلات جدید خود را نشان داده است، البته این اتفاق زمانی بیشتر خود را نشان می دهد که کالا به سفارش خریدار تولید شده، اما استانداردهای لازم برای صادرات و فروش کالا در بازارهای مقصد را ندارد.

ضمن اینکه ساماندهی حضور محصولات ایرانی در بازارهای صادراتی نیز با اجرای طرح مذکور قابل انجام خواهد بود. گندم بیشترین سهم را در زمینهای قابل کشت دارد که در سال ۲۰۰۹ این میزان، ۲۱.۹ درصد از کل زمینهای قابل کشت است. در استفادە از سموم شیمیایی متأسفانە نکات فنی بهندرت در نظر گرفتە میشود و بدون توجە بە دورەهای بحرانی (دورەای کە فقط در این دورە لازم است با آفت یا علف هرز مبارزە صورت بگیرد) و کالیبرە کردن سمپاشها سموم وارد اجزای مختلف طبیعت شدە و حتی در برخی موارد دشمنان طبیعی آفات کە وجودشان ضروری است، قربانی این آفتکشها شدەاند و با از بین رفتن عوامل طبیعی کنترل وابستگی اگرواکوسیستم بە سموم بیشتر شدە است. کمترین زمانی که بین آخرین سمپاشی تا برداشت محصول لازم است رعایت شود تا بقایای سم مورد تجزیه عوامل طبیعی قرار بگیرد را دوره کارنس مینامند. بهطور مثال اگر سمی دارای دوره کارنس ۲۰ روزه است، دیرترین زمانی که میتوان اقدام به مصرف آن در مزرعه، باغ یا گلخانه نمود، ۲۱ روز تا برداشت است و در این مدت نباید محصول برداشت شده تا بقایای آن سم در گیاه زنده، تجزیه شده و به مقدار ناچیز برسد.

یعنی هر چند کشور در حال از دست دادن منابع آبی است اما این آب برای کشاورز هزینه بالایی در بر ندارد. کودهای شیمیایی به تنهایی معادل با ۲ میلیارد تن دی اکسید کربن بر گازهای گلخانه ای جهان می افزایند. قیمت فروش این محصول نسبت به زمستان سال ٩٧ معادل ٢٨,٧ درصد افزایش یافته است. در همین راستا، در تیرماه سال ۱۳۸۹ قانون افزایش بهرهوری بخش کشاورزی و منابع طبیعی در مجلس تصویب شد که در ماده ۳۳ این قانون به جایگزینی سیاست قیمت تضمینی بهجای خرید تضمینی محصولات کشاورزی با استفاده از ظرفیتهای بورسکالا اشاره شده است.طرح قیمت تضمینی به جای خرید تضمینی موجب خواهد شد که اگر قیمت کشف شده محصول در هر بازار شفافی از جمله بورسکالا پایینتر از قیمت تضمینی اعلامی از سوی دولت بود، وجه حاصل از فروش محصولات در بورس طی مدت کوتاهی به حساب کشاورز واریز و مابهالتفاوت قیمت نیز از سوی دولت پرداخت شود.

پس از گذراندن این مراحل و ارائه آن به سازمان جهاد کشاورزی، دستگاه مربوطه به صدور مجوز شما برای راهاندازی و تاسیس گلخانه اقدام خواهد کرد. وزیر جهاد کشاورزی در رابطه با رایزن کشاورزی در کشورهای هدف حوزه کشاورزی گفت: ما با وزارت امور خارجه و وزارت صمت مذاکراتی را برای دریافت مجوز رایزن کشاورزی انجام دادیم تا در کشورهای هدف مانند برزیل که کار کشاورزی داریم رایزن کشاورزی داشته باشیم. به گزارش همشهری آنلاین به نقل از تسنیم، مسعود خوانساری رئیس اتاق بازرگانی تهران در صفحه خود در فضای مجازی تصویر نامه اتاق بازرگانی که به کاظم خاوازی وزیر وقت جهاد کشاورزی نامه زده بود و درباره احتمال بازگشت محصولات کشاورزی ایران هشدار داده بود را منتشر کرد. تا چند وقت پیش از پهپاد ها فقط در زمینه های نظامی استفاده میکردند، اما امروزه کاربرد های فراوانی برای پهپاد یا به اشتباه پهباد وجود دارد و از آن ها استفاده میکنند. پس از اجرای آمایش سرزمین در تمام پهنه ها می توانیم تصویری واحد از کل کشور داشته باشیم.

گندم هایی که اخیرا وارد شده چند ماه قبل و با ارز ارزان تر ثبت سفارش شده است و امروز قیمت هر تن گندم به ۴۳۰ تا ۴۵۰ دلار افزایش یافته است پس هر تن گندم وارداتی برای ما بین ۱۳ تا ۱۴ میلیون تومان تمام می شود اما همین میزان خرید داخلی حدود ۱۱ و نیم میلیون تومان برای دولت هزینه دارد. مزارع کشاورزی در طول چند ماه گذشته چند اتفاق مهم را پشت سر گذاشتهاند که به نظر میرسد روی قیمت محصولات کشاورزی تاثیرگذار باشد و موجب بالارفتن قیمت شود. میانگین تولید دیم گندم در کشور ما روی یک تا یک و نیم تن در هر هکتار است. بله، مدیر یک بنگاه اقتصادی مانند یک مزرعه یا باغ یا دامداری و … مومنی در ادامه به مدیریت مستقل زراعی تمام مزارع کشور در حوزه تمام نهاده از آب تا سم و کود وغیره و ایجاد مزارع مکانیزه تأکید کرد و با بیان اینکه کشاورز امروزی مازندرانی نمی پذیرد که با این رشد افسار گسیخته زمین، کشاورزی پر مشقت گذشته را در مزرعه با بهروری اقتصادی پایین انجام دهد، بیان کرد: امروزه وضعیت اقتصادی نقش اساسی را در برنامه ریزی اشتغلال ایفا می کند اگر بخواهیم شاغلین بخش تولید افزایش پیدا کنند باید جاذبه های اقتصادی تولید ارتقا یابد.

یک سیستم گرمایشی مطلوب باید حرارت مورد نیاز در سرد ترین شب سال را تامین کند، همچنین حرارت و گرما را بصورت یکنواخت در سراسر گلخانه پخش کند که این کار موجب کاهش بیماریها، رشد مناسب گیاه و همچنین افزایش کارایی حرارت میشود. در واقع برنامه ریزی الگوی کشت یک نظام برنامه ریزی برای تحقق آمایش سرزمین در بخش کشاورزی است و از الزامات تئوریهای توسعه این بخش به شمار میرود. در این شرایط کاشت محصولات آب بر برای کشاورز جذاب است؛ چون آب مفت در اختیار دارد و طبعاً صادرات هم جذاب می شود. خیر، الگوی کشت نظام ابلاغی نیست بلکه نظامی تشویقی و هدایتگر است که بر اساس پارامترهای اقتصادی و کشش تقاضا عمل میکند. این معادله منطقی نیست و برنامه الگوی کشت به تنهایی نمیتواند آن را حل کند. در هیچ کجای دنیا کف مزرعه به طور مستقیم به کف بازار وصل نیست و بین آنها حلقههای واسط وجود دارد. وجود چنین آماری بدان معنی است که در شرایط ویژه آبی کشور و با اینکه گندم، اصلی ترین محصول وارداتی حوزه کشاورزی ایران است، هندوانه به مهم ترین محصول صادراتی کشاورزی کشور تبدیل شده؛ محصولی که بر اساس برخی تحلیلها به ازای تولید هر کیلو به طور متوسط ۳۵۰ لیتر آب بری دارد.

به عبارت دیگر اولین گام موفقیت یک بنگاه اقتصادی خوانش بازار است بدین معنا که کشاورز باید بداند برای چه کسی و به چه میزان قرار است محصول تولید کند. در واقع MRL حداکثر غلظت باقیماندە یک ماده شیمیایی است که طبق قانون میتواند در یک ماده غذایی وجود داشته باشد تا آن ماده غذایی مورد قبول یا مجاز شناخته شود. نمونههای زیادی وجود دارد که نشان دهنده این است که چگونه هوش مصنوعی میتواند این کار را انجام دهد. باید دست به دامان علم مدرن کشاورزی شد و راه کشورهای صنعتی پیشرفته را در این حوزه پی گرفت. بهروز بودن و پیشرفته بودن تجهیزات و ادوات کشاورزی باعث بهبود و بهتر شدن هر چه بیشتر تولیدات و محصولات کشاورزی خواهد شد. با توجه به وارد شدن ارقام اصلاح شده به کشور، این محصولات بهره وری بالایی دارند و ایام مختلفی از سال و زودتر از موعد محصول می دهند.

نقش بذر برای کشت محصول را نمیتوان نادیده گرفت. گلخانه دار باید در رابطه با گلدان ها، جعبه های بذر کاری و نشاء گیری آشنایی داشته باشیم. گلخانه دار باید آفات و بیماری های گیاه مورد نظر را بداند. گلخانه را میتوان توسط هوای خشک، خنک کرد بنابراین مطلوب است برای کمک به سرمایش و کاهش بیماری های شاخ و برگ، گلخانه جایی بنا شود که هوایش در طول تابستان خشک باشد. برای احداث گلخانه یکسری شرایط لازم است فردی که قصد احداث گلخانه را دارد باید آشنایی نسبی با مقدمات کشاورزی داشته باشد یا از فردی که در این زمینه آشنایی دارد کمک بگیرد.

آب شربی هم که مردم کمتر از ۵۰۰ تومان در هر لیتر بابتش هزینه می پردازند، تقریباً ارزان است؛ چون این آب برای دولت حدود۲هزارو۵۰۰ تومان تمام می شود. اصلاحاتی که در قیمت خرید تضمینی گندم انجام شد خوب بود و قیمت ۱۱۵۰۰ تومان نرخ قابل دفاعی است و حداقل در سال جاری می تواند نظر کشاورز را تامین کند. وی اظهارداشت: در حوزه قیمت تضمینی گندم از پنج هزار تومان سال زراعی گذشته به ۷هزار و ۵۰۰ تومان رسیدیم که اکنون با قیمت های جهانی برابری می کند؛ بنابراین تکلیف کشاورزان برای کشت گندم یا سایر محصولات کشاورزی مشخص است. برنامه الگوی کشت هر آنچه ظرفیت واقعی بخش کشاورزی است را آشکار کرده و تولید را به مکانهای صحیح در بازههای زمانی مشخص منتسب میکند، بنابراین هدف از تدوین و اعلام برنامه الگوی کشت در گام نخست انجام نوعی از آمایش سرزمین در بخش کشاورزی است. در بررسی ۸۵ محصول زراعی و باغی کشور مشخص شده راندمان این محصولات ۴۵ درصد است که این عدد به ویژه برای کشوری با محدودیت منابع آبی، بسیار ناچیز است. کاشت می شود به مردم بگوییم فلان محصول را بکارید ولی باید الزاماتی مانند آموزش و تجهیزات مکانیزاسیون کشاورزی مثلا تراکتور یارانه ای به کشاورز داده شود و دولت هم محصول را به طور تضمینی بخرد.

به طور مثال در این نوع آبیاری دیگر شاهد رشد علفهای هرز در خاک نیستیم یا آب زیادی از طریق کانالهای خاکی که در گذشته رواج داشت به هدر نمیرود. مثلا چین، اندونزی، اوکراین، روسیه و هند صادرات محصولات اساسی را محدود یا ممنوع کرده اند که این مساله آلارمی برای مسوولان ماست لذا دولت در ماههای اخیر خرید و ذخیره سازی گندم برای یکی دو سال آینده را در اولویت قرار داد و قیمت خرید تضمینی را هم بالا برد تا نظر کشاورز را تامین کند. در همین پیوند راهکارهایی مانند ساماندهی، تجهیز، نوسازی، اصلاح ساختار مکانیزاسیون کشاورزی و بهینه سازی مصرف غذا باید در دستور کار قرار بگیرد. با توجه به اینکه بیشتر فعالیت ریشه در عمق 30 سانتی متری خاک است، بایستی بستر کشت را تا عمق 80 سانتی متری مناسب سازی نمود. شاید تصور شما هم درباره کاربردهای GPS محدود به ردیاب خودرو و پیدا کردن موقعیت مکانی ماشینها باشد. به گفته احمدرضا فرشچیان، در دهه ۸۰ بازرسی کل کشور به این مساله ورود پیدا کرد اما نتوانست این موضوع را به سرانجام برساند و اگر این روند ادامه داشته باشد، در کنار بازارهای ازدسترفتۀ اروپا، بازار کشورهای همجوار هم محدود میشود. عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران با بیان این مساله، گفته این چالش منجر به از دست رفتن بازارهای تراز اول دنیا شده است.

این رقم در گندم آبی به ۴ تن در هکتار هم نمی رسد اما در همین کشور و در کرج ۷ تا۸ تن را از هر هکتار هم برداشت کرده ایم. این امر البته منطقی به نظر می رسد چون تولید این محصولات بخشی از هویت کشور است و اتفاقا ارزآوری بالایی هم دارد. بر اساس این گزارش، جمعیت ایران در سال ۹۳ برابر با ۷۷ میلیون و ۸۵۶ هزار نفر بود و ضایعات کشاورزی می توانست انرژی و پروتئین روزانه ۲ میلیون و ۷۰۰هزار نفر را تامین کند یا می توانست از واردات حدود پنج میلیون تن محصولات کشاورزی جلوگیری کند. ارزیابی سموم باقیماندە در محصولات کشاورزی بر اساس مرز بیشینه مانده آفتکشها Maximum Residue Limit(MRL) در بیشتر کشورها بهمنظور حفظ سلامت مصرفکنندە تعیین و تدوین میگردد. شرکتهای معتبر سازندە سموم سعی دارند این دورە را کاهش دهند تا آسیب بە انسان و طبیعت کمتر شود، اما سموم تولیدی در شرکتهای نامعتبر اغلب دورە کارنس بالایی دارند و در حال حاضر در ایران بیشتر از این سموم استفادە میشود. به گزارش خبرگزاری موج به نقل از اتاق ایران، این تحقیقات زیان اقتصادی ناشی از ضایعات را سه میلیارد دلار برآورد کرده است که ۲۴ درصد متوسط کل ارزش واردات محصولات کشاورزی و صنایع غذایی در سال های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳ را شامل می شود.

بررسی مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب درباره ارزش اقتصادیِ آب از دست رفته ناشی از ضایعات محصولات کشاورزی، از هدر رفت سالیانه سه میلیارد دلار آب از این طریق حکایت دارد. به لحاظ توجه به میزان درآمد ناخالص بهره­برداران کشاورزی از تولید، تنها در برنامه چهارم توسعه به این مقوله مهم پرداخته شده است و در برنامه­های پیش از آن و حتی برنامه پنجم کمترین توجهی به این موضوع اساسی نگردیده است. همچنین نحوە و زمان بهکارگیری با کمترین آسیب به خود، دیگران و محیط زیست را بە کاربر یادآور میشود. نمای شمالی کمترین مطلوبیت را دارد و فقط برای گیاهانی که نور کمی احتیاج دارند مناسب میباشد. در سالهای اخیر مثلا در چابهار تولید هندوانه توسعه پیدا کرده و بخش زیادی از هندوانه موجود در بازار به ویژه در ایام عید امسال که با عرضه زیاد و قیمت معقول توام بود، از جنوب سیستان می آید حال آنکه ۵ سال پیش این میزان از تولید را نمی دیدیم. و از طرف دیگر در طول سال و در ۲۴ ساعت شبانه روز بدون تعطیلی اقدام به ارائه خدمات مالی بین المللی بین بانکها و کشورهای عضو این شبکه می نماید.