کشاورزی هوشمند؛ بررسی مزایا و تفاوت آن با کشاورزی مدرن و سنتی مجله خبری کشاورزی

در بسیاری از جوامع اصطلاحات گوناگونی برای فعالین بخشهای مختلف کشاورزی در نظر گرفته شدهاست؛ به عنوان مثال، به کسانی که برای بهرهبرداری اقتصادی از گاو، گوسفند و بز نگهداری میکنند، دامدار یا چوپان و به کسانی که در باغها فعال میباشند، باغدار و به کسانی که در زمینهای زراعی فعال میباشند، کشاورز گفته سایت agriculture-na میشود. سطح زمینهای مناسب کشاورزی در بین سال های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۵ حدود ۷/۰% کاهش یافته است. ایده کشت گلخانهای محصولات گرمسیری، ایده جدیدی در دنیا نیست، حدود ۵۰۰ سال قبل پادشاهان اروپایی در زمینهای خود اقدام به کشت اولین آناناسهای وارداتی از کشورهای آسیایی کردند. در محصولاتی مانند موز و آناناس شرایط گلخانهای برای رشد رویشی و زایشی (تولید میوه) در شرایط تقریباً یکسان رخ میدهد و گلهای دقیقاً همراه با رشد رویشی در زیر برگها تولید میشوند ولی در خصوص پاپایا شرایط رشد رویشی و زایشی متفاوت است و گیاه جهت تولید گل نیاز به شرایط متفاوت دمایی و نوری در گلخانه دارد. کشاورزی هوشمند مفهومی نوظهور است که به مدیریت مزارع با استفاده از فن آوری های مدرن اطلاعات و ارتباطات برای افزایش کمیت و کیفیت محصولات در عین بهینه سازی نیروی انسانی مورد نیاز اشاره دارد. داده های جمع آوری شده توسط سیستم تجزیه و تحلیل می شود و نتیجه گیری در مورد وضعیت جسم یا فرآیند نظارت شده انجام می شود.

روند روزافزون دورریز پسماندهای کشاورزی مزارع کشور، نیاز مبرم به توجه بیشتر به صنایع تبدیلی را در بخش کشاورزی توجیه می کند. این فرایند به آب کمتری نیاز داشته، کاملاً استریل است و بازدهی بیشتری نیز دارد. فرغون، یک حمل کننده کوچک دستی است که فقط یک چرخ دارد و توسط یک فرد با استفاده از دو دستگیره عقب آن رانده شده و هدایت می شود. نیاز به اسکلت محکم و نیز استفاده از پوشش شیشه و همچنین مصرف سوخت بالا در این گلخانه ها باعث افزایش قیمت این نوع گلخانه ها در مقایسه با پلاستیکی و پلی کربنات گردیده است. آلودگی آبهای زیر زمینی هم در اثر مخلوط شدن با محلول غذایی مشکلی دیگر است.

اثرات محیطی؛ جایی که دائماً دارای آب و هوای نامساعد، بارانهای شدید، سایه ناشی از واقع شدن در دامنه شمالی کوههای بلند و یا درختان سربه فلک کشیده میباشد مناسب احداث گلخانه نیست. البته باید توجه داشت که درختان در هنگام صبح، بر روی گلخانه سایه نیاندازند. درختان برگ ریز مانند افرا و بلوط میتوانند به طور مؤثری از نور شدید بعد ازظهر تابستانی با ایجاد سایه بکاهند. روشهای جدید تری نیز بکار برده میشود مانند روش NFT که در آن مواد غذایی به صورت یک لایهٔ نازک در اختیار گیاه قرار میگیرد. در سطوح تخصصی و بزرگ، هر گلخانه برای یک محصول و یا تعدادی محصول مشابه با نیاز­های یکسان در نظر گرفته میشود. زیبایی فریم این گلخانه ها به جهت استفاده آنها در فضا های باز منازل و یا باغچه ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است، مساحت این گلخانه ها به جز مواردی که از فضای داخل آن برای پذیرایی و یا استراحت استفاده می گردد، کوچک می باشد. جالب است بدانید در مکزیک، حدود ۱۵ درصد از زمین ها توسط بخش کشاورزی اشغال شده و حدود ۵۰ درصد از آنها برای دام استفاده می شود. شرایط لازم برای یک گلخانه خوب حجم و فضای کافی است زیرا هر قدر حجم و فضای یک گلخانه بیشتر باشد چرخش هوا در گلخانه بهتر و در نتیجه CO²لازم برای انجام عمل فتوسنتز به مقدار کافی در اختیار گیاه قرار میگیرد.

نوع سوخت مصرفی در گلخانه؛ در مناطقی که امکان دسترسی به گاز طبیعی وجود دارد می توان با کاربرد این سوخت ارزان هزینهها را به مقدار زیادی در تولید فصل سرما کاهش داد. کیفیت آروما (بو) بیشتر به ترکیبات قابل تصاعد، قندها و مقدار اسید مربوط بوده در حالی که مقدار عناصر معدنی، ویتامین ها و کاروتنوییدها کیفیت تغذیه ای محصول را نشان می دهند. حسگرهای خاک می توانند میزان هدایت الکتریکی، رطوبت، رادیومتری و میزان pH (اسید یا بازی بودن مواد) را تشخیص دهند. تنها نکتهای که باید توجه کنید بیرون بودن ساقه و برگ از محلول است که این کار را میتوانید با استفاده از توری و یا گلدان مشبک بهتر انجام دهید.

مزيت اين گلخانه ها قيمت ارزان احداث هر واحد آن مي باشد ولي بدليل نامناسب بودن محيط داخلي براي رشد گياه معمولاً ميزان توليد در واحد سطح در مقايسه با گلخانه هاي مدرن بسيار كمتر است. در حال حاضر شاهد این هستیم که این بحران بیش از هر زمانی نمود پیدا کرده است. در عین حال تحت تاثیر خطراتی نظیر تغییرات غیرمنتظره زیستمحیطی، رکود اقتصادی و بسیاری عوامل خطرناک دیگر است. قطعا قیمتگذاری واقعی آب بر تغییر فضای موجود تاثیر گذاشته و شرایط متفاوتی را برای تداوم تولید محصولات کشاورزی مبتنی بر سه اصل ارزشافزوده، بهرهوری و ارزشغذایی بالا مهیا میسازد.

این لایه نیمه نفوذپذیر میتواند تحت تاثیر برخی از عوامل تحت تاثیر قرار بگیرد و از بین برود. ایران در آن زمان میتواند با رییس جمهور جدید آمریکا مذاکره کند یا با این واقعیت رو به رو شود که چهار سال دیگر را تحت تحریمهای شدید ترامپ بگذراند. وجود زاویه در تاج این نوع گلخانه که شکل آن را شبیه به کلمه A میکند دلیل نامگذاری این مدل میباشد. به همین دلیل و با توجه به افزایش جمعیت و تقاضا برای غذای سالم، همه کشورها به شکل جدی به دنبال توسعه کشاوزی هوشمند هستند تا تولید محصولات باکیفیت، میزان و سرعت بیشتری انجام شود. همچنین گوشت و موجودات زنده نیز نقش پررنگی در سفره غذای ایرانیان دارند و در سال های اخیر شاهد رشد تقاضا برای آن بوده ایم در اشکال زیر میزان تولید و تقاضا برای گندم ، برنج و گوشت را در سال های مختلف می توان مشاهده کرد . طی دوره مورد پیش بینی یعنی سال های 1398 تا 1402 متوسط رشد تولید برنج در ایران 2.1 درصد در سال و متوسط رشد مصرف 1.3 درصد پیش بینی شده است. به همین منظور برنج فقط باید در استانهای گیلان و مازندران کشت شود و سطح زیر کشت گندم از سال 92 تا 96 به میزان 500 هزار هکتار کاهش یابد.

البته این انتقال زمانی مولد است که اولاً منجر به کاهش تولیدات کشاورزی نشود و ثانیا بخشهای دیگر قابلیت جذب این مازاد را در خود داشته باشند. اوتروفیکاسیون، یعنی وجود مواد مغذی بیش از حد در اکوسیستمهای آبی که منجر به شکوفایی جلبک و کمبود اکسیژن میشود، منجر به از بین رفتن ماهیها و تنوع زیستی میشود و آب را برای نوشیدن و سایر مصارف صنعتی نامناسب میکند. محدوده دمایی توصیه شده برای بیشتر گیاهان گلخانهای که منجر به بالاترین بازده فتوسنتزی میشود، چیزی بین ۵۰ تا ۸۵ درجه فارنهایت میباشد. یک گلخانه میتواند در هراندازهای ساخته شود اما کوچکترین گلخانهای که می توان در نظر گرفت چیزی در حدود ۲۰۰ فوت مربع است (۱۸٫۴ متر مربع).

تا یک سوم نقش موثری دارند . هند و اوکراین دوم و سوم شدهاند. بعضی دیگر در درجه حرارت­های کمتر از ۲۰ درجه سانتیگراد هم بخوبی رشد و نمو می­کنند، مانند گیاهانی که از مناطق سردسیری منقل شدهاند نظیر پامچال که در جنگلهای شمال دیده میشود. برای اینکه محلول غذایی در سیستم بسته، با افت کیفیت روبرو نشود، باید دایماً به وسیله دستگاههای کنترل کیفیت، اندازهگیری شود و آن قسمت از عناصر شیمیایی محلول در آب جاری در محدوده ریشه گیاهان، که جذب ریشه شدهاند و محلول دیگر آنها را با خود ندارد، به محلول، اضافه شوند. استاد تمام گروه صنایع غذایی دانشکده مهندسی زراعی دانشگاه علوم کشاورزی ساری، علت این اتفاق را مصرف بیش از حد سموم و کود شیمیایی در تولیدات زراعی و باغی اعلام کرده و می گوید: بسیار زودتر از این باید محصولات کشاورزی ایران برگشت می خورد و آن ها مدارا و چشم پوشی کردند که تاکنون محصولات کشاورزی کشورمان را برگشت ندادند؛ موضوعی که بیش از 15 سال است کارشناسان آن را فریاد می زنند. از طرف دیگر، تعیین سلامت تغذیه ای سبزیجات نیز بخشی از کنترل کیفیت آنها است که بیشتر به میزان آلودگی های میکروبی و شیمیایی در طی مراحل تولید، برداشت و پس از برداشت تاکید دارد.

نیاز گیاهان به درجه حرارت دامنه­های مختلفی دارد. در این نوع کشت متخصصان نیازهای غذایی گیاه را اندازهگیری کرده و به جای خاک با استفاده از آبی که به گیاه داده میشود با افزودن عناصر ریزمغذی و درشتمغذی و نگهداشتن گیاه توسط مواد نگهدارنده بیاثر مانند پرلیت عملاً نیاز به خاک منتفی میشود. در طرحی كه این سازمان برای سازههای گلخانهای معرفی كرده تمام اسكلت گلخانه پیش ساخته و بدون استفاده از هرگونه جوشكاری و تماماً فلز آهن گالوانیزه بوده و توسط پیچ و مهره و بست مونتاژ میشود. اگر زعفران را در دسته محصولات گلخانهای قراردهید و قصد تولید آن در گلخانه را داشتهباشید، باید بدانید که در تمام شهرهای ایران این امکان برای شما فراهم است. ولی اگر تجربه ای در این زمینه ندارید بهتر است در دوره های فنی و حرفه ای برای کسب مهارت لازم شرکت کنید. تنباکو از آن دسته کالاهایی می باشد که هر کشوری درخواست این کالا را برای صادرات ندارد. احمدرضا رئیسی زاده، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی اصفهان، در گفتگو با خبرنگار ایمنا در رابطه با اهمیت کشت گلخانهای با اشاره به بهرهبرداری ۱۶۶ پروژه در این بخش با قابلیت ایجاد ۵۵۴ فرصت شغلی جدید میگوید: از این تعداد ۳۸ پروژه و ۳۹۰ فرصت شغلی مرتبط با بخش تولیدات گیاهی و گلخانهای و عمدتاً این گلخانهها در مناطق جنوبی و غربی استان قرارگرفتهاند.

شود. برخوری در پایان با بیان اینکه نمایش روشها و فناوریهای پیشرفته و کشاورزی نوین در نمایشگاهها بهطور قطع موجب پیشرفت کشاورزی استان خواهد شد، خاطرنشان کرد: انتظار میرود تقویم نمایشگاهی و تاریخ برگزاری این رویداد بهصورت ثابت مشخص باشد تا کشاورزان در تقویم خود قرار داده و از این نمایشگاه بازدید کنند. اگر چه یک تعریف واحدی از گردشگری کشاورزی بهطور گسترده و شناخته شده وجود ندارد، اما گردشگری کشاورزی شامل در هم تنیدگی مفاهیم مهم بازاریابی و توسعه اقتصادی است که امروزه در حال گسترش است(۱). هر یک از گیاهان برای داشتن رشد مطلوب نیاز به شرایط خاصی از نظر شدت نور، دمای روزانه، دمای شبانه، میزان رطوبت نسبی هوا و رطوبت خاک دارند. حداقل مساحت که دارای توجیه اقتصادی و مقرون به صرفه باشد 5000 متر مربع و برای مساحت بالاتر از 5000 متر مربع نیازمند به کنترل بیشتر پارامترهای محیطی (نور ، دما، CO²، تهویه ، رطوبت وآفات و بیماریها ) هستیم.

با توجه به اینکه تهویه طبیعی هوا برای کاستن هزینه کنترل دما و رطوبت از مهمترین آیتمهای گلخانه های تجاری میباشد لذا اجرای صحیح و کارایی این سیستم بسیار حائض اهمیت است. سیستمهای حرارتی باید توان توزیع یکنواخت دما را داشته باشند و فاقد اثرات زیست محیطی باشند. این گلخانه ها مجهز به کلیه تجهیزات جانبی، گرمایشی ، سرمایشی، آبیاری و سیستم های کنترل دما ، رطوبت، CO² و… انواع روشهای آبیاری به طور خلاصه به شرح زیر است. از مزایای این پوششها عدم نیاز به اسکلتهای سنگین وکاهش هزینه گرم کردن تا حدود 40% نسبت به گلخانه های شیشه ای یک لایه است.

یکی از اولین تصمیماتی که باید اتخاذ شود، این است که گلخانه به صورت یک واحد جداگانه، در تماس باساختمانهای موجود و یا بصورت بخشی از ساختمانهای جدید ساخته شود. اعتبارنامه مسافرتی : نوعی حواله ارزی است که بانک بنا به تقاضای مشتری و پس از وصول وجه آن عهده تعداد معینی از بانکها صادر می نماید تا مبالغ ارزی مندرج در اعتبار نامه بصورت یکجا و یا به تدریج تا سررسید مشخص به صاحب اعتبار نامه مندرج در اعتبار نامه به هنگام ارائه به بانک پرداخت نماید . وقتی که یک گیاه در معرض جریان هوای تازه درخارج از گلخانه باشد، هوای تازه در نزدیکی برگها تأمین شده و گیاه میتواند اکسیژن پس داده و از دی اکسید کربن تازه استفاده نماید.

با توجه به اینکه گرایشها به سمت تولید اختصاصی محصولات است و دستور کار تولید پس از مطالعه ابتدایی بازار داخلی و خارجی مشخص میگردد قبل از احداث، بایستی تعیین کنند که چه محصولی تولید شود سپس تصمیم به احداث گلخانه در منطقه و اقلیمی مناسب آن محصول بگیرید. نوع محصولی که در برنامه تولید قرارمی گیرد. در این نشست طرفین توافق کردند در زمینه تولید محصولات زراعی، دامپروری، ایجاد باغ های متراکم، حفظ نباتات در برابر بیماری ها و آفات، صادرات محصولات کشاورزی، احداث مراکز لجستیکی، احداث سردخانه برای محصولات کشاورزی، تبادل تجربه و همکاری کنند. وی در ادامه افزود:شما شاهد هستید که گوشت و شراب استرالیا بسیار معروف است و استرالیا از این فضا برای افزایش صادرات خود بهره میگیرد.

به گفته وی اجبار در اجرای الگوی کشت فقط در کشورهای کمونیستی رایج بوده و نتایج مثبتی به همراه نداشته است. ویتامین C یکی از مهمترین شاخص های کیفیت تغذیه ای در مورد بسیاری از محصولات باغی است. مهمترین عیب این روش نیاز به سرمایهگذاری بالا میباشد؛ زیرا تمام سیستم به صورت اتوماتیک میباشد. این سنسورها می توانند به صورت اتوماتیک عملگرها را برای باز کردن پنجره، روشن کردن چراغ ها، کنترل بخاری، یا روشن کردن فن، که همه از طریق سیگنال WiFi تنظیم می شوند، کنترل کنند. برای پوشش این سازه از پلاستیك آنتی UV (حداقل دارای ۳% مادهٔ موثر) و ضد عرق و در مكانهای سردسیری و كم نور استفاده از پوشش پلی كربنات دو جداره (حداقل فاصلهٔ دو جداره ۸ میلیمتر) پیشنهاد میشود. اتصال قطعات در گلخانه هاي فلزي بوسيله پيچ ومهره(پرتابل)و يا استفاده از جوش مي باشد. بانک کشاورزی چین، دارای شعبههای زیادی در سراسر کشور چین است، همچنین شعبههای فعال این بانک، در خارج از چین، در: هنگ کنگ، لندن، توکیو، نیویورک، فرانکفورت، سیدنی، سئول و سنگاپور قرار دارند. وی با بیان اینکه بخش کشاورزی بزرگترین بخش خصوصی اقتصاد کشور است، گفت: بخش کشاورزی ۲۵درصد به اقتصاد ملی کمک میکند و یکی از حوزههایی است که حدود ۴۵درصد از جمعیت را در خود جای میدهد و منبع اشتغال بسیار بالایی دارد.

در صورت ایجاد زیرساختهای لازم این امکان وجود دارد که به جای فروش محصولات با قیمتهای پایین و نزدیک به صفر، سود بیشتری حتی نسبت به حالت عادی نصیب کشاورز شود. با این حال، شکافی بین بخش ­های مختلف توسعه ­دهنده فناوری وجود داشت که باید مرتفع می­ شد.در نهایت پذیرش کشاورزی دقیق به دلیل تلاش ­های مشترک و هماهنگ صنایع، محققان، موسسات پژوهشی و رسانه ­ها سرعت گرفت. ظهور فناوری بلاک چین(Block Chain) راه خود را اینترنت اشیاء باز کرده و به دلیل توانایی آن در به اشتراک گذاشتن داده های مهم در مورد محصولات به صورت عمومی و به شرکت های کشاورزی میتواند در این بخش مهم باشد. طبق آمارهای موجود، در سال 2020 سرمایهگذاری در اینترنت اشیاء در حوزه کشاورزی هوشمند به 5.6 میلیارد دلار رسید. برای چرخش مجدد مواد باید ابتدا این مواد به مخزن مواد مغذی پمپاژ شوند (بهتر است قبل از ورود این مواد به مخزن مواد غذایی ضدعفونی شوند تا آلودگیهای احتمالی از طریق محلول غذایی به تمام نقاط گلخانه سرایت نکند)، سپس محلول مواد غذایی باید دوباره ازنظر میزان هر یک از عناصر موجود، تنظیم شود. قبل از شناسایی، اراضی کشاورزی یک میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار بود که پساز بررسی ۷۰۰هزار هکتار اراضی که به اشتباه ملی عنوان شده بود بهعنوان اراضی کشاورزی شناسایی شد.